Fizyka LO Turek
Start
Nauczyciele
Nauczanie
Konkursy
Ciekawostki
Aktualno軼i
Astronomia
Struktura materii
Do鈍iadczenia domowe
Testy z fizyki
Spis tre軼i i wyszukiwarka
Hosted by:
W kr璕u fizyki LO Turek
« Poprzednia
Sygna造 
plamy na S這鎍u
Pod plam na S這鎍u kr捫 strumienie plazmy z szybko軼i do 4800 km/h.
Badanie plam na S這鎍u

Po raz pierwszy poznano struktur plamy na S這鎍u. Dokonano tego za pomoc nale膨cego do NASA satelity Soho. Od prawie 400 lat ciemne plamy na S這鎍u fascynuj astronom闚. Ju na pocz徠ku czternastego stulecia Galileusz dowodzi, 瞠 pod powierzchni S這鎍a wcale nie panuje 豉d i spok鎩, jak ch皻nie by to widzieli 闚cze郾i duchowni. Te magnetycznie aktywne obszary wyst瘼uj na kr鏒ko przed gwa速ownymi erupcjami, kt鏎e wyrzucaj w przestrze cz御teczki s這necznego wiatru. Wiadomo, 瞠 plamy to miejsca, kt鏎e s o oko這 2000蚓 ch這dniejsze od otoczenia. Z nich r闚nie wychodzi o郵epiaj帷e bia貫 鈍iat這, ale niesie ono pi耩 razy mniej energii, dlatego wydaje si zupe軟ie ciemne na tle du穎 ja郾iejszej tarczy.
Mimo faktu, 瞠 plamy maj rozmiary przekraczaj帷e 1500 km (鈔ednica plam cz瘰to przekracza nawet 50 tysi璚y km), ich geneza pozostaje w豉軼iwie tajemnic. Przynajmniej do tej pory nie by這 wiadomo, dlaczego ch這dniejsze regiony przez cafe tygodnie nie zmieniaj swego miejsca. Ich ciemniejsze 鈍iat這 jest efektem konfliktu pola magnetycznego plam z polem S這鎍a. Ju od dawna astronomowie wskazuj na fakt, 瞠 materio kieruje si na obszarze plam na zewn徠rz. Ale same plamy nie zmieniaj swego po這瞠nia. Zauwa穎no te, 瞠 liczba plam zmienia si w 11-letnim cyklu. Do dzi ten s這neczny rytm aktywno軼i pozostaje tajemnic.
plama na S這鎍u
Fotografia plamy s這necznej uzyskana przez The Royal Swedish Academy of Science
Z pomoc obserwatorium s這necznego Soho po raz pierwszy odtworzono burzliwe ruchy zachodz帷e g喚boko pod plamami. Wykorzystano do tego celu instrument o nazwie MDI (Michelson Doppler Imager), kt鏎y znajduje si na pok豉dzie tego europejsko-ameryko雟kiego satelity. Aparat wychwytuje naturalne fale d德i瘯owe, kt鏎e przechodz przez S這鎍e. Mo瞠 on przy tym okre郵i strefy o r騜nej temperaturze, nat篹eniu pola magnetycznego i strumienie gaz闚.
Analiza danych dostarczonych przez satelit Soho pozwoli豉 uczonym prze郵edzi powstawanie grupy plam ze stycznia 1998 roku. Wtedy MDI zarejestrowa, 瞠 fale d德i瘯owe coraz przemierzam wn皻rze S這鎍a. Potem ustalono, 瞠 na g喚boko軼i 18 tysi璚y kilometr闚 pod powierzchnio pojawi這 si silne pole magnetyczne, kt鏎e porusza這 si ku powierzchni z pr璠ko軼i 4500 km/h.
plama na S這鎍u
Ciemne wn皻rze (cie) plamy otacza nieco ja郾iejsza obw鏚ka (p馧cie), w kt鏎ym s liczne jasne w堯kna, grubo軼i 150-180 km, rozchodz帷e si radialnie ku jasnemu, granulastemu otoczeniu. Na zdj璚iach szwedzkiego teleskopu nieoczekiwanie dostrze穎no, 瞠 te w堯kna maj ciemne j康ra, dla kt鏎ych na razie nie ma wyt逝maczenia
Jeszcze w tym samym roku uczeni zbadali wn皻rze kolejnej du瞠j plamy. Od dawna wiadomo, 瞠 silne pole magnetyczne bezpo鈔ednio pod plamo wci捫 wyrzuca na boki energi pochodz帷a z centrum gwiazdy. Dlatego plamy s這neczne s ch這dniejsze i nieco ciemniejsze. Jak zaobserwowali Zhoo i jego koledzy, pod silnym magnetycznym b帳lem znajduje si znacznie cieplejszy region.
Mi璠zy tymi strefami o r騜nych temperaturach powstaj wewn徠rz S這鎍a gigantyczne strumienie gaz闚, kt鏎e dopiero teraz po raz pierwszy mo積a by這 odtworzy. W takiej kipi帷ej zupie sch這dzona w polu magnetycznym materia porusza si w d馧 z pr璠ko軼i do 4800 km/h. R闚nocze郾ie z boku za ni p造nie gor帷a plazma. W ten spos鏏 powstaje swoisty obieg, kt鏎y mo瞠 ustabilizowa plam na d逝窺zy czas.

Nowe zdj璚ia plam s這necznych

Nowe zdj璚ia plam uzyskano w 2002 roku za pomoc nowego szwedzkiego teleskopu w La Palma na wyspach kanaryjskich. Po raz pierwszy jako嗆 zdj耩 pozwala rozpozna na tarczy naszej gwiazdy szczeg馧y o rozmiarze nie przekraczaj帷ym 100 km. Od dawna podejrzewano, 瞠 kluczowe procesy na S這鎍u zachodz w豉郾ie w tej skali, i teraz w ko鎍u b璠zie mo積a im si przyjrze.
Trudno jest zrozumie i odtworzy t skomplikowan geometri pr康闚 s這necznej plazmy. Ruchy konwekcyjne, kt鏎ych 廝鏚貫m jest przep造w ciep豉, krzy簑j si ze strumieniami wywo造wanymi przez zawik豉ne pole magnetyczne. W p馧cieniu otaczaj帷ym s這neczne plamy tworz si d逝gie, jasne w堯kna. Najnowsze zdj璚ia ujawni造, 瞠 w ich centrum znajduj si ciemne j康ra, jeszcze nieznanego pochodzenia. Wszystko to stara si zg喚bi dziedzina wiedzy, zwana hydromagnetodynamik. Dla niej nowe zdj璚ia b璠 prawdziwym polem testowym.
Jednak cho naukowcom uda這 si lepiej zrozumie mechanizm powstawania plam s這necznych, wiele pyta pozostaje jeszcze bez odpowiedzi.
Sonda Genesis
Sonda Genesis.

Pobranie cz御tek wiatru s這necznego

W kwietniu 2004 roku sonda Genesis sko鎍zy豉 pobieranie cz御tek wiatru s這necznego jak poinformowa豉 NASA. Wiatr s這neczny jest to strumie na豉dowanych cz御tek, g堯wnie proton闚, elektron闚 i cz御tek alfa wydostaj帷y si z korony s這necznej czyli zewn皻rznej cz窷ci atmosfery s這necznej. Cz御tki te mog uciec z pola grawitacyjnego S這鎍a dzi瘯i bardzo du篡m pr璠ko軼iom czyli energii termicznej. W pobli簑 Ziemi 鈔ednia pr璠ko嗆 cz御tek wynosi oko這 450 km/s. To w豉郾ie wiatr s這neczny wywo逝je zorze polarne.
Sonda zosta豉 wyniesiona na orbit w sierpniu 2001 roku. Trzy miesi帷e p騧niej, b璠帷 w odleg這軼i 1,5 miliona kilometr闚 od
Mechanizm pobieraj帷y sondy Genesis
Uk豉d czterech powierzchni, wystawionych na dzia豉nie wiatru s這necznego.
Ziemi, sonda otworzy豉 swoje zbudowane z szafiru, krzemu, z這ta i diament闚 pu豉pki na wiatr s這neczny. Dwa pod逝積e elementy widoczne na zdj璚iu po obu stronach statku to baterie s這neczne, dostarczaj帷e energi jego aparaturze. Cz窷 centralna to modu (kolor z這ty) z kapsu陰 powrotn. Srebrny owal u g鏎y z lewej przedstawia pokryw kapsu造. Dwa ocienione koliste elementy poni瞠j to powierzchnie zbieraj帷e cz御tki wiatru s這necznego, podobnie jak okr庵豉 cz窷 po prawej. Cz御tki pobierano 27 miesi璚y.
W kwietniu wydano polecenie zamkni璚ia, uszczelnienia pu豉pek oraz zamkni璚ia ich w kapsule powrotnej. Sonda potwierdzi豉 bezproblemowe wykonanie wszystkich operacji. Po serii manewr闚 korekcyjnych sonda zosta豉 skierowana w drog powrotn do Ziemi. 8 wrze郾ia 2004 roku kapsu豉 wesz豉 w atmosfer ziemsk. Niestety 瘸den z dw鏂h spadochron闚 si nie otworzy. Nie mo積a wi璚 by這 przeprowadzi manewru przechwycenia w powietrzu kapsu造 przez kt鏎y z czekaj帷ych na ni 鄉ig這wc闚. Kapsu豉 uderzy豉 o ziemi z pr璠ko軼i ponad 320 km/h. Naukowcom uda這 si jednak wydoby troch "nienaruszonego materia逝" z wraku kapsu造 sondy. Niekt鏎e z 350 p造tek wielko軼i d這ni, wykorzystanych do chwytania wiatru s這necznego, by造 ca貫 i nie zosta造 "ska穎ne" ziemsk atmosfer.
Cz御tki wiatru s這necznego s pierwszym materia貫m kosmicznym dostarczonym przez cz這wieka na Ziemi od czasu ostatniej misji Apollo z grudnia 1972 roku. Sk豉d chemiczny wiatru s這necznego jest taki, jak sk豉d atmosfery S這鎍a. Po analizie cz御teczek wiatru s這necznego naukowcy obiecuj sobie wiele informacji na temat powstania S這鎍a i jego planet przed 4,5 mld lat.

« Poprzednia
Sygna造